گام بزرگ گمرک برای شفافیت: اتصال سامانه‌ها، خداحافظی با کالاهای رسوبی

گمرک جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که سامانه‌های اطلاعاتی خود را به صورت کامل با سازمان بنادر و دریانوردی و سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیکی یکپارچه کرده است. این اقدام حیاتی که با هدف تسهیل چشمگیر تشریفات گمرکی و حل مشکل دیرینه رسوب کالا صورت گرفته، گامی مهم در جهت هوشمندسازی فرآیندهای تجاری و افزایش شفافیت در بنادر اصلی کشور است.

گام کلیدی در هوشمندسازی بنادر

بر اساس گزارش‌های منتشر شده، این پروژه یکی از کلیدی‌ترین بخش‌های طرح هوشمندسازی گمرک به شمار می‌رود. اتصال برخط سامانه‌ها به ویژه در گمرکات بزرگ دریایی مانند شهید رجایی بندرعباس و بندر امام خمینی (ره)، به گمرک این امکان را می‌دهد که برای اولین بار، به اطلاعات لحظه‌ای انبارهای بنادر دسترسی داشته باشد.

این اتفاق، چالشی چند ساله را حل می‌کند: در گذشته، عدم دسترسی به اطلاعات لحظه‌ای قبض انبار، وضعیت کالاهای اظهارنشده را نامشخص می‌گذاشت. نتیجه این ابهام، افزایش رسوب کالا در بنادر و کُندی شدید در ترخیص مواد اولیه و کالاهای اساسی بود.

کنترل هوشمند رسوب کالا

با عملیاتی شدن طرح جدید، اطلاعات انبارهای بنادر مستقیماً و به صورت برخط در اختیار گمرک قرار می‌گیرد. به این ترتیب:

• قبض انبار و وضعیت کالا حتی پیش از اظهار رسمی قابل مشاهده است.

• گمرک می‌تواند با اتکا به داده‌های دقیق و لحظه‌ای، کالاهایی را که بیش از حد مجاز در انبار مانده‌اند، شناسایی و مدیریت کند.

این قابلیت جدید، نقش بسزایی در تسریع روند تأمین کالا و جلوگیری از بلاتکلیفی محموله‌ها خواهد داشت.

تعیین تکلیف سریع کالاهای متروکه

بخش مهم دیگر این پروژه، اتصال سامانه گمرک به سازمان اموال تملیکی است. اگرچه ایده این اتصال نزدیک به یک دهه پیش مطرح شده بود، اما به دلیل مشکلات فنی و عدم هماهنگی، عملیاتی نشده بود.

با تحقق این اتصال، فرآیند انتقال و تعیین تکلیف کالاهای متروکه یا ضبط‌شده در گمرکات، شفاف‌تر و سریع‌تر می‌شود. کارشناسان معتقدند این یک گام مهم برای جلوگیری از فساد، کاهش انباشت غیرضروری کالا و پایان دادن به اطاله‌ زمانی در فرآیند تعیین وضعیت نهایی کالاها است.

آینده یکپارچه‌سازی سامانه‌ها

هدف نهایی گمرک از اجرای این پروژه، ایجاد یک زنجیره داده واحد میان تمام دستگاه‌های اقتصادی ذی‌ربط است تا از موازی‌کاری و اتلاف منابع ملی جلوگیری شود. مقامات گمرک اعلام کرده‌اند که در فاز بعدی، ارتباط سامانه‌ها با نهادهای کلیدی دیگری چون بانک مرکزی، وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) و سازمان ملی استاندارد نیز کامل خواهد شد تا کل فرآیند واردات و صادرات کشور در یک بستر دیجیتال یکپارچه و هوشمند مدیریت شود.