افزایش ۵۰ درصدی تولید خودرو شدنی است؟ دور باطل صنعت خودرو در زنجیره ۵ضلعی معیوب

طرح افزایش ۵۰درصدی تولید خودرو را که در جلسه اخیر شورای‌عالی هماهنگی اقتصادی در حضور رهبری مطرح شد، در میزگرد تخصصی بررسی کرد. مشکل افزایش تولید دورباطلی است که در زنجیره ۵ ضلعی معیوب بین وزارت صمت، بانک مرکزی، گمرک، خودروساز و قطعه‌ساز ایجاد شد.

به نقل از تسنیم، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اخیراً در جلسه شورای‌عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا با اشاره به چهار محور لازم برای اقتصاد کشور یعنی حل مشکل کسری بودجه، افزایش سرمایه‌گذاری، جهش تولید و حمایت از قشرهای ضعیف تأکید کرده‌اند: "باید با همت جدی و تلاش پیگیر مسئولان، تأثیر اجرای راهکارهای عملی در زندگی مردم مشخص شود".

ایشان در بخشی از این جلسه مهم با اعلام اینکه با وجود برخی کارها، شعار سال در حد انتظار تحقق نیافته است، افزوده‌اند: کارشناسانِ بخشهای دولتی و غیردولتی برخی راهکارهای عملیاتی مشخص را برای جهش تولید پیشنهاد کرده‌اند از جمله: «افزایش تولید خودرو با اتکای به ظرفیت قطعه‌سازان داخلی»، «افزایش تولیدات صنعت نفت با تکیه بر دانش‌بنیان کردن صنایع نفتی» و «افزایش تولید خوراک دام و دانه‌های روغنی».

بر اساس اخباری که از برخی اعضای این جلسه از جزئیات محتوای آن در فضای مجازی منتشر شد، به‌طور مشخص در این جلسه پیشنهاد عملیاتی برای افزایش 50 درصدی تولید خودرو در کشور مطرح گردید.

بر همین اساس گروه اقتصادی خبرگزاری تسنیم در میزگردی با حضور مسئولان دو شرکت خودروسازی ایران خودرو و سایپا به‌همراه نماینده قطعه‌سازان و مقام مسئول وزارت صمت، به بررسی راهکارهای تحقق جهش تولید در صنعت خودرو با تکیه بر ظرفیت قطعه‌سازان داخلی کشور پرداخت.

در این میزگرد سید محمدمهدی هادوی رییس مرکز ساخت داخل، صنایع ماشین‌سازی و تجهیزات وزارت صمت، شهرام صالحی معاون برنامه‌ریزی ایران خودرو، مهدی رحیمی ندوشن مدیر پیش‌توسعه و تکوین ایران خودرو، مهدی مطلب‌زاده نایب‌رئیس انجمن صنایع همگن قطعه‌سازان ایران و داریوش گل‌محمدی معاون مطالعات و برنامه‌ریزی استراتژیک سایپا حضور داشته به بیان راه‌کارهای خود برای تحقق جهش تولید در صنعت خودرو پرداختند.

براساس آمار، سه خودروساز کشور تا پایان آبان ماه سال جاری در مجموع 544 هزار و 27 دستگاه خودروی سواری تولید کرده‌اند که این تعداد تولید در مقایسه با آمار تجمعی تا پایان آبان سال گذشته حکایت از رشد 10درصدی دارد. این آمار منهای تولید وانت در خودروسازی‌ها است و اگر تولید وانت در ایران خودرو و سایپا را به آمار سواری‌ها اضافه کنیم در قیاس با آبان سال گذشته تولید رشد 12درصدی دارد. با احتساب وانت‌ها تولید خودروی سبک در هشتمین ماه از سال جاری به 566 هزار و 844 دستگاه می‌رسد.

در این بین ایران خودرو تا پایان آبان ماه امسال توانسته است 286 هزار و 926 دستگاه خودروی سواری تولید کند که این میزان تولید در مقایسه با آمار سال گذشته در همین بازه زمانی از رشد 36.5درصدی حکایت دارد. این شرکت تا پایان آبان 98 در مجموع 210 هزار و 350 دستگاه خودروی سواری تولید کرده بود.

خودروسازی سایپا نیز تا پایان آبان ماه امسال 191 هزار و 25 دستگاه خودروی سواری تولید کرده است که این آمار نسبت به مدت مشابه سال گذشته از افت 13.4درصدی تولید در این شرکت خبر می‌دهد. تولید محصولات سواری سایپا تا پایان آبان سال گذشته 220 هزار و 810 دستگاه برآورد شده بود. اما پارس خودرو نیز در 8ماهه سال جاری 66 هزار و 76 دستگاه محصول سواری تولید کرده، این در شرایطی است که با احتساب تولید 61 هزار و 717 دستگاه تا پایان آبان 98، تولید در این شرکت رشد 7درصدی دارد.

در مجموع این آمارها نشان می‌دهد خودروسازان راه دشواری را تا تولید یک‌میلیون و 100 هزار دستگاه مورد نظر وزارت صنعت دارند و افزایش 50درصدی تولید در سال جاری نیازمند عزم جدی مسئولان وزارت صمت، خودروسازان و قطعه‌سازان است.

بخش اول این میزگرد که مشخصاً به بیان راهکارهای افزایش تولید می‌پردازد، به‌شرح زیر است:

با توجه به بیانات مقام معظم رهبری در خصوص لزوم جهش تولید در صنعت خودرو آن هم با تکیه بر توانمندی قطعه‌سازان داخلی، وزارت صنعت به‌عنوان متولی اصلی بخش صنعت خودرو چه برنامه‌هایی برای اجرایی کردن این هدف دارد؟

هادوی رییس مرکز ساخت داخل وزارت صمت: وزارت صنعت در سال 98 یک هدف‌گذاری کمی تعیین کرد تا براساس آن بتوانیم از سال 98 تا 1400 حدود 10 میلیارد دلار واردات تجهیزات و کالاهایی را که امکان تولید آنها در داخل کشور وجود دارد به تولید داخلی برسانیم. این 10 میلیارد دلار رقم قابل‌توجهی است که در صورت اجرای کامل آن موجب تحول بسیار بالایی در ساخت داخل خواهد شد.

در سال گذشته حدود 3.4 میلیارد دلار قراردادها و تفاهم‌نامه‌هایی میان دستگاه‌های دولتی و شرکت‌های بزرگ با تولیدکنندگان منعقد شد تا براساس آن اقدامات اساسی برای داخلی‌سازی کالاهایی که تا پیش از این وارد می‌شدند صورت گیرد.

در بخش خودرو هم در وزارت صنعت 4 میز برای ساخت داخل برگزار شده است. در برنامه امسال رقم 3.2 میلیارد دلار برای ساخت داخل کالاهای وارداتی تعریف و در سال 1400 هم مابقی هدف‌گذاری 10 میلیارد دلار ساخت داخل کالاها و تجهیزات انجام خواهد شد.

هادوی: ورود صنایع نظامی برای تقویت خودروسازی

علاوه بر این امسال قرارگاه جهش تولید شکل گرفته است. این قرارداد با حضور وزیر صنعت و نهادهای نظارتی وظیفه استفاده از توان کشور برای ارتقای روند ساخت داخل را به‌عهده دارد.

برنامه‌های ابلاغی وزارتخانه که دارای 9 حوزه است هم به سازمان‌های وزارت صنعت و سازمان‌های توسعه‌ای ارسال شده است تا براساس آن سهمی برای استان‌ها در تحقق ساخت داخل تعریف شود. نکته مهم اینجاست در روند این برنامه بسیاری از واحدهای راکد نیز وارد فاز عملیاتی شده است.

یکی از فعالیت‌های مناسب در قرارگاه تولید استفاده از توان سازمان‌های دیگر از جمله هوافضای سپاه، بنیاد مستضعفان، ستاد اجرایی امام(ره) حتی وزارت دفاع در حوزه خودرو است تا از طریق آنها بتوان روند ساخت داخل را با سرعت بیشتری انجام داد، به‌عنوان نمونه شرکتی که در بخش سنسورها کار کرده بود وارد ساخت سنسور خودرو شده است، این نشان می‌دهد در تلاشیم از توان کشور برای ساخت داخل استفاده کنیم. اگر فضا بازتر شود ما می‌توانیم با تعادل‌های بین‌المللی از فن‌آوری پیشرفته استفاده کنیم البته صحبت ما تعامل است نه وابستگی، ما می‌توانیم با رصد شرایط فن‌آوری جدید را کسب کنیم. البته در برنامه‌های توسعه‌ای هم بسته‌های تأمین مالی را صرف تسهیلات بانکی قرار نداده‌ایم، تا مشکلات بدهی‌ها دامنگیر تولیدکنندگان نشود.

 گل‌محمدی: تعهدات معوق سایپا به‌زودی صفر می‌شود

بحث های کلی و کوتاهی از طرف آقای هادوی رییس مرکز ساخت داخل ، صنایع ماشین سازی و تجهیزات وزارت صمت مطرح شد اما برنامه روشنی از سوی این وزارتخانه برای افزایش تولید خودرو عنوان نشده است. آقای گل محمدی، شما به عنوان معاون مطالعات و برنامه‌ریزی استراتژیک  شرکت سایپا لطفاً اتوضیح دهید در شرایط فعلی آیا افزایش تولید خودرو در سایپا امکان پذیر است؟ برای تحقق این هدف با چه چالش هایی مواجهید؟

گل‌محمدی معاون مطالعات و برنامه‌ریزی استراتژیک سایپا: خودروسازی سایپا نسبت به سال گذشته افزایش تولید حدود 5 درصدی داشته است، که این امر با توجه به خروج پراید (که سهم 40 درصدی تولید داشته) و عدم تولید 110 هزار دستگاه خودروهای CKd دستاورد مهمی به شمار می آید به نوعی این شرکت تولید محصولات جایگزین را تا 54 درصد رشد داده است.

این شرکت سال گذشته 530 هزار خودرو تعهد داشت که 300 هزار تعهد آن معوق شده بود. البته حدود 60 هزار از تعهدات معوق مربوط به خودروهای رنو، برلیانس و ولوو بود که دیگر امکان تولید نداشت، با برنامه ریزی دقیق و تلاش‌‌های صورت گرفته این 300 هزار تعهد معوق به 25 هزار دستگاه رسیده است که با توجه به تکمیل کار خودروهای ناقص موجود در پارکینگ می توان گفت تعهد معوق به زودی به صفر خواهد رسید.

گل‌محمدی: "آریا" بهار 1400 به بازار می‌آید، عرضه ساینا s و کوییک S در سال 99

همچنین اقدامات مناسبی را برای توسعه محصولات انجام داده ایم.  سایپا در حال حاضر موفق به طراحی مگاپلت‌فرم بروز اختصاصی خود شده است، که می‌‌تواند روی آن دو پلت‌فرم SP1 و  SP0 را داشته باشد که بر روی هر کدام از اینها قابلیت طراحی و تکوین بدنه‌های متفاوت متناسب با سلایق مشتریان وجود دارد. اولین خودرو در پلتفرم SP1 ، محصول شاهین است که در دهه فجر به بازار می‌آید. خودروی آریا هم که کراس اور این خودرو است در انتهای بهار 1400 به بازار می‌آید. همچنین در سال جاری دو محصول ساینا s و کوییک S هم به بازار عرضه خواهند شد.

این محصولات با چند درصد داخلی‌سازی راهی بازار می شوند؟

گل محمدی: شاهین در گام اول 70 درصد ساخت داخل است. بخشی از ارزبَری این خودرو مربوط به ورق‌‌هایی است که ورق‌‌های با استحکام بالا است که قابلیت تولید آن در کشور وجود ندارد که باید زیرساخت‌ها برای این کار فراهم باشد. در حال حاضر فولاد مبارکه قابلیت تولید این ورق‌ها را ندارد. ما در گروه سایپا 116 پروژه ساخت داخل داریم که 103 قطعه را شامل می شود.

گل‌محمدی: بومی‌سازی 45 قطعه خودرو و کاهش ارزبری 47میلیون‌یورویی

در حال حاضر 45 تا از این قطعات بومی سازی شده و به تولید انبوه رسیده است و 47 میلیون یورو کاهش ارزبری اتفاق افتاده است، درصورت تولید انبوه این 116 پروژه ، ارزی‌بَری سالانه 219 میلیون یورو خواهد شد. در همین زمینه علاوه بر زنجیره اصلی، با سازمان های نظامی شامل سازمان صنایع دفاع، سازمان هوافضا، نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی، دانشگاه ها و شرکت های دانش بنیان مشغول همکاری هستیم. این موضوعات نشان می دهد این شرکت توانمندی بسیار بالایی در افزایش تولید و عرضه محصولات جدید به مشتریان دارد. در حوزه کیفیت هم ما در سال 98 اقدامات مناسبی انجام داده ایم و توانسته ایم برای دو محصول‌مان ستاره کیفی جدید بگیریم و الان در سال 99 هم 3 تا از محصولات ما توانستند یک ستاره کیفی جدید بگیرند.