دستور رئیس‌جمهور برای توقف واردات خودروهای لوکس

واردات خودروهای لوکس با دستور رئیس‌جمهور متوقف شد. وزیر صمت اعلام کرده است که این ممنوعیت شامل ایرانیان مقیم خارج از کشور نیز می‌شود و دولت در شرایط فعلی تمرکز خود را بر تأمین و واردات خودروهای اقتصادی گذاشته است.

محمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت، روز سه‌شنبه ۷ مهر ۱۴۰۵ در جلسه کمیسیون اصل نود مجلس درباره آخرین وضعیت واردات خودرو توضیحاتی ارائه کرد. مهم‌ترین بخش اظهارات او به توقف واردات خودروهای لوکس اختصاص داشت؛ تصمیمی که در شرایط محدودیت منابع ارزی و بحث‌های اخیر درباره نحوه واردات خودرو اتخاذ شده است.

واردات خودروهای لوکس متوقف شد

بر اساس اظهارات وزیر صمت، به دستور رئیس‌جمهور واردات خودروهای لوکس متوقف شده است و این محدودیت تنها به واردکنندگان عادی محدود نمی‌شود؛ بلکه ایرانیان مقیم خارج از کشور نیز امکان واردات خودروهای لوکس را نخواهند داشت.

اتابک پیش‌تر نیز از مخالفت وزارت صمت با تعرفه ۱۰۰ درصدی خودروهای لوکس خبر داده بود. با این حال، آخرین تصمیم اعلام‌شده نشان می‌دهد سیاست دولت در شرایط فعلی به سمت محدود کردن ورود خودروهای گران‌قیمت و اختصاص ظرفیت واردات به خودروهای اقتصادی حرکت کرده است.

در همین جلسه، نصرالله پژمانفر، رئیس کمیسیون اصل نود، نیز بر موضوع محدودیت منابع ارزی و ضرورت اولویت دادن به تأمین خودرو برای بخش‌های بیشتری از جامعه تأکید کرد.

چرا واردات خودروهای لوکس محدود شد؟

یکی از محورهای اصلی این تصمیم، محدودیت منابع ارزی و نحوه تأمین ارز واردات خودرو است. بانک مرکزی در هفته‌های اخیر اعلام کرده بود که واردات خودرو در شرایط فعلی در اولویت ارزی این نهاد قرار ندارد.

موضوع واردات خودرو با «ارز اشخاص» یا همان مسیر موسوم به بدون انتقال ارز نیز به یکی از محورهای اختلاف تبدیل شده است. استدلال مطرح‌شده از سوی سیاست‌گذار این است که حتی اگر خرید خودرو با ارز فرد در خارج از کشور انجام شود، فروش خودرو در بازار ایران و تبدیل ریال حاصل از آن به ارز می‌تواند در ادامه برای بازار ارز داخلی تقاضا ایجاد کند.

البته میزان اثر واقعی این فرآیند بر بازار ارز به عواملی مانند تعداد خودروهای واردشده، ارزش آنها و نحوه تأمین و مصرف منابع مالی بستگی دارد.

ماجرای سامانه میخک و واردات خودرو چه بود؟

در هفته‌های اخیر، بخش مربوط به انتقال خودرو برای ایرانیان مقیم خارج از کشور در سامانه میخک نیز موقتاً از دسترس خارج شد. سرکنسولگری ایران در دوبی اعلام کرده بود که سامانه میخک همچنان فعال است و بخش انتقال خودرو به دلیل به‌روزرسانی موقتاً غیرفعال شده است.

در آن مقطع، این اتفاق به همراه مواضع بانک مرکزی درباره واردات خودرو، ابهام‌هایی درباره آینده این مسیر ایجاد کرده بود. با اعلام جدید وزیر صمت، اکنون موضوع واردات خودروهای لوکس وارد مرحله متفاوتی شده و توقف این بخش به‌صورت رسمی از سوی وزیر صنعت، معدن و تجارت مطرح شده است.

با این حال، درباره پرونده‌هایی که پیش از این تصمیم وارد مراحل مختلف ثبت سفارش، ورود به گمرک یا ترخیص شده‌اند، باید منتظر جزئیات اجرایی و دستورالعمل‌های مربوطه بود.

تکلیف خودروهای لوکس که قبلاً وارد شده‌اند چیست؟

توقف واردات جدید لزوماً به معنای توقف عرضه تمام خودروهای لوکس موجود در کشور نیست. بخشی از خودروهایی که طی هفته‌ها و ماه‌های اخیر وارد بازار شده‌اند، ممکن است فرآیند واردات آنها از مدت‌ها قبل آغاز شده باشد.

به همین دلیل، باید میان خودروهای قبلاً ثبت سفارش‌شده یا واردشده و پرونده‌های جدید واردات تفاوت قائل شد. اینکه دستور جدید شامل پرونده‌های در حال انجام چه اثری خواهد داشت، به جزئیات اجرایی آن بستگی دارد.

از سوی دیگر، خودروهایی که هم‌اکنون در گمرکات قرار دارند نیز لزوماً مشمول عنوان «واردات جدید» نیستند و وضعیت آنها باید بر اساس مرحله‌ای که پرونده واردات در آن قرار دارد مشخص شود.

کمتر از هزار خودروی کارکرده در گمرکات

همزمان با اعلام توقف واردات خودروهای لوکس، وزیر صمت درباره وضعیت واردات خودروهای کارکرده نیز توضیح داد. به گفته اتابک، کمتر از هزار دستگاه خودروی کارکرده در گمرکات کشور قرار دارند. فرآیند واردات این خودروها به دلیل لزوم بررسی اصالت خودرو و دریافت تأییدیه‌های سازمان ملی استاندارد و سازمان حفاظت محیط زیست زمان‌بر شده است.

وزارت صمت انتظار دارد با ورود این خودروها به بازار، بخشی از نیاز بازار تأمین و قیمت‌ها تا حدودی تعدیل شود. با این حال، تعداد کمتر از هزار دستگاه در مقایسه با حجم کل بازار خودرو کشور رقم بزرگی نیست و میزان اثرگذاری آن به زمان ترخیص، نوع خودروها و نحوه عرضه نیز بستگی خواهد داشت.

تمرکز دولت بر خودروهای اقتصادی

در شرایطی که واردات خودروهای لوکس متوقف شده، سیاست اعلام‌شده دولت بر تأمین خودروهای اقتصادی متمرکز خواهد بود. البته برای ارزیابی نتیجه این سیاست، باید مشخص شود چه خودروهایی در گروه اقتصادی قرار می‌گیرند، چه تعداد خودرو وارد خواهد شد و قیمت نهایی آنها برای مصرف‌کننده چقدر خواهد بود.

از سوی دیگر، یکی از موضوعات مهم برای بازار خودرو، تعیین تکلیف پرونده‌های وارداتی است که پیش از اعلام تصمیم جدید ایجاد شده‌اند. جزئیات این موضوع می‌تواند بر واردکنندگان، خودروهای موجود در گمرک و حتی برنامه عرضه خودروهای وارداتی اثر بگذارد.

در مجموع، آنچه تاکنون از سوی وزیر صمت اعلام شده، توقف واردات خودروهای لوکس به دستور رئیس‌جمهور، از جمله برای ایرانیان مقیم خارج از کشور است. در مقابل، واردات خودروهای کارکرده همچنان در جریان بوده و کمتر از هزار دستگاه از این خودروها در گمرکات کشور قرار دارند.