مزدا 323 یک خودرو خانوادگی کوچک است که بین سال‌های 1963 تا 2003 به تولید می‌رسد. مزدا 323 با نام مزدا فامیلیا و حتی تحت نام برندهای دیگری چون فورد و هایما هم به تولید می‌رسید. آخرین نسل از این محصول جذاب مزدا در سال 1998 معرفی شد که به بازار ایران هم راه پیدا کرد.

نسل هشتم و آخرین نسل مزدا 323 در سال 1998 معرفی و از سال 1999 وارد بازارهای جهانی شد و تولید آن تا سال 2003 ادامه پیدا کرد. پس از آخرین نسل، کمپانی ژاپنی، مزدا 3 را جایگزین این محصول تاریخی کرد که همه ما با آن آشنایی داریم.

مزدا 323 در آخرین مدل، در نسخه‌های هاچبک و سدان به تولید می‌رسید ولی تنها مدل سدان در کشورمان تولید و عرضه شد. در واقع مزدا 323 از سال 1380 توسط گروه بهمن بر روی خط تولید قرار گرفت و عرضه آن تا سال 1386 هم ادامه پیدا کرد. این خودرو اصالتا ژاپنی به دلیل کیفیت بالا و طراحی ظاهری جذابی که داشت، مورد توجه مشتریان ایرانی قرار گرفت و هنوز هم طرفداران خاص خود را دارد و به عنوان یک خودرو باکیفیت خرید و فروش می‌شود.

مزدا 323 طراحی ظاهری مطلوبی دارد و به ویژه در بدو ورود خود به بازار، طراحی آن کاملا نظرات مثبتی را جلب کرد. هماهنگی خوبی میان اجزا مختلف بدنه مزدا 323 دیده می‌شود و برای خودرویی که در سال 1998 طراحی شده، کاملا قابل قبول است. البته این خودرو یک بار در سال 2001 فیس لیفت شد و تغییرات جزئی بر روی ظاهر آن اعمال شد و همین مدل فیس لیفت در ایران به تولید رسید.

طراحی کابین مزدا 323 کاملا ساده است و واضح است که با یک خودرو قدیمی روبه‌رو هستیم. مجموعه داشبورد و فرمان در ساده‌ترین شکل خود طراحی شده و از پلاستیک برای ساخت آن استفاده شده است. التبه این پلاستیک در دراز مدت کیفیت خوب خود را حفظ می‌کند. به علاوه روکش صندلی‌ها از جنس پارچه است و صندلی‌ها ارگونومی نسبتا خوبی دارند.

مزدا 323 در تیپ‌های مختلفی عرضه شد که تفاوت‎‌های کوچکی با یکدیگر داشتند. مهم‌ترین این تفاوت استفاده از جعبه دنده اتوماتیک در تیپ 5 بود. البته موتور به کار رفته در مدل‌های مختلف یکسان بوده و 1.6 لیتر حجم دارد. قدرت این موتور 4 سیلندر به 108 اسب بخار و گشتاور آن به 145 نیوتن متر می‌رسد. این قدرت به وسیله جعبه دنده 4 سرعته اتوماتیک و یا 5 سرعته دستی به چرخ‌های جلو انتقال پیدا می‌کند. بدون شک مزدا 323 کشش خوبی دارد و کمتر اتفاق می‌افتد که راننده را ناامید کند.

مزدا 323 در حال حاضر با قیمت 20 تا 70 میلیون تومان در بازار به فروش می‌رسد. از آنجا که مدت زیادی از عمر مزدا 323 می‌گذرد، بهتر است به خری آن فکر نکنید مگر آنکه از عاشقان آن باشید. به علاوه خرید و فروش و استهلاک و نیز تعمیرات از سایر مواردی هستند که باید به آن فکر کنید. از خودروهای دست دوم رقیب مزدا 323 می‌توانیم به سیتروئن زانتیا و رنو مگان اشاره کنیم. اما بهترین گزینه، خرید مدل‌های صفر کیلومتر و یا با کارکرد کم از پژو 206، دنا و تندر 90 است. یکی دیگر از رقبای خوشنام مزدا 323، تویوتا کرولا مدل 2005 تا 2008 است که از نظر استهلاک و فنی، خودرو قابل اعتمادی است.